Εκπαιδευτικά σενάρια

1ο Φύλλο εργασίας  2ο Φύλλο εργασίας   3ο Φύλλο εργασίας  Φύλλο αυτοαξιολόγησης  Παράρτημα για τον εκπαιδευτικό

1. Ταυτότητα σεναρίου

Τίτλος:        Συναγερμός μουσείου με αισθητήρες φωτός, κίνησης και ήχου

Τάξη:          Ε΄ ή ΣΤ΄ Δημοτικού

Γνωστικό αντικείμενο: Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών (ΤΠΕ)

Θεματικός άξονας Προγράμματος Σπουδών (ΙΕΠ): «Διερευνώ, ανακαλύπτω και λύνω προβλήματα με τις ΤΠΕ» (Εκπαιδευτική Ρομποτική – Υπολογιστική και Αλγοριθμική Σκέψη)

Χρονική διάρκεια: 2 διδακτικές ώρες (2 × 45΄), σύμφωνα με την ενδεικτική κατανομή ωρών για την υλοποίηση σχεδίων εργασίας (project), όπως προβλέπεται στο Πρόγραμμα Σπουδών Πληροφορικής και ΤΠΕ Δημοτικού (ΙΕΠ, 2022).

Οργάνωση μαθητών: Ομαδοσυνεργατική (2–3 μαθητές ανά ομάδα)

2. Σκοπός σεναρίου

Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σπουδών Πληροφορικής και ΤΠΕ Δημοτικού (ΙΕΠ, 2022), βασικός σκοπός της διδασκαλίας είναι οι μαθητές να αναπτύσσουν υπολογιστική σκέψη, να κατανοούν τη λειτουργία ψηφιακών συστημάτων και να επιλύουν αυθεντικά προβλήματα μέσα από τη διερεύνηση, τον σχεδιασμό και την υλοποίηση λύσεων.

Το παρόν σενάριο στοχεύει στην κατανόηση της λειτουργίας ενός αυτοματοποιημένου συστήματος ασφαλείας, το οποίο συλλέγει δεδομένα από αισθητήρες, τα επεξεργάζεται με βάση συνθήκες και παράγει ενέργειες μέσω μονάδων εξόδου.

3. Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα

Οι μαθητές αναμένεται να μπορούν:

• να αναγνωρίζουν εισόδους και εξόδους σε ένα ψηφιακό σύστημα,
• να διακρίνουν αναλογικούς και ψηφιακούς αισθητήρες,
• να συλλέγουν και να ερμηνεύουν δεδομένα από αισθητήρες φωτός και ήχου,
• να χρησιμοποιούν συνθήκες (ΑΝ…ΤΟΤΕ) και λογικούς τελεστές για τη λήψη αποφάσεων,
• να κατανοούν την έννοια της κατάστασης συστήματος (οπλισμένο / αφοπλισμένο),
• να σχεδιάζουν αλγοριθμικά τη λειτουργία ενός συστήματος πριν τον προγραμματισμό,
• να συνεργάζονται σε ομάδες για την επίλυση προβλήματος και τη βελτίωση της λύσης.

Τα παραπάνω εντάσσονται άμεσα στις βασικές επιδιώξεις του άξονα «Υπολογιστική σκέψη και προγραμματισμός» (ΙΕΠ, 2022).

Το σενάριο βασίζεται σε πρόβλημα του πραγματικού κόσμου: «Πώς μπορεί να προστατευτεί ένα έκθεμα μουσείου χωρίς ο συναγερμός να ενεργοποιείται συνεχώς;»

Οι μαθητές καλούνται να κατανοήσουν ότι ένα σύστημα ασφαλείας δεν λειτουργεί μόνιμα, αλλά ενεργοποιείται μόνο υπό συγκεκριμένες συνθήκες και βασίζεται σε συνδυασμό δεδομένων από διαφορετικούς αισθητήρες. Η προσέγγιση αυτή συνάδει με τη λογική της μοντελοποίησης πραγματικών συστημάτων, που αποτελεί βασική παιδαγωγική αρχή του ΠΣ ΙΕΠ.

4. Προαπαιτούμενες γνώσεις

• έννοια εισόδου–εξόδου,
• απλές συνθήκες,
• βασική εξοικείωση με το προγραμματιστικό περιβάλλον.

5. Υλικά – Εξοπλισμός (ανά ομάδα)

Για την υλοποίηση του σεναρίου απαιτείται, ανά ομάδα μαθητών, ο παρακάτω εξοπλισμός:

• Μικροελεγκτής Arduino / ARD:icon (S1)
• Αισθητήρας φωτός LDR (AJS03)
• Μονάδα Laser (AFX02)
• Αισθητήρας κίνησης PIR (DJS19)
• Αισθητήρας ήχου (μικρόφωνο) (AJS02)
• Κουμπί – Διακόπτης πίεσης (DJS09)
• Δύο LED (ένα πράσινο και ένα κόκκινο)
• Καλώδια σύνδεσης
• Υπολογιστής ή φορητή συσκευή με εγκατεστημένο το προγραμματιστικό περιβάλλον Mind+ και το αντίστοιχο πρόσθετο για S1
• Καλώδιο USB για τη σύνδεση της πλακέτας με τον υπολογιστή (απαραίτητο στο στάδιο μεταφόρτωσης του προγράμματος)

Ρόλος αισθητήρων και μονάδων

6. Διδακτική προσέγγιση

Η διδακτική προσέγγιση του σεναρίου βασίζεται σε μαθητοκεντρικές πρακτικές, οι οποίες προάγουν την ενεργή συμμετοχή των μαθητών και την κατανόηση της λειτουργίας των αυτοματοποιημένων συστημάτων μέσα από αυθεντικά προβλήματα.

Συγκεκριμένα, αξιοποιούνται:

• η διερευνητική μάθηση, καθώς οι μαθητές καλούνται να αναλύσουν ένα πραγματικό πρόβλημα ασφάλειας και να διερευνήσουν πότε και γιατί πρέπει να ενεργοποιείται ένας συναγερμός,
• η μάθηση μέσω κατασκευής και δοκιμής, αφού οι μαθητές υλοποιούν σταδιακά το σύστημα και ελέγχουν τη συμπεριφορά του μεταβάλλοντας συνθήκες και τιμές αισθητήρων,
• ο σταδιακός σχεδιασμός της λύσης, με έμφαση στη διατύπωση της λογικής λειτουργίας του συστήματος σε φυσική γλώσσα πριν από τον προγραμματισμό,
• η χρήση της λογικής αλληλουχίας ενεργειών, ώστε οι μαθητές να κατανοήσουν τη σχέση εισόδων–αποφάσεων–εξόδων, ανεξάρτητα από τις επιμέρους τεχνικές λεπτομέρειες του υλικού.

Η προσέγγιση αυτή ευθυγραμμίζεται με τις προτεινόμενες διδακτικές στρατηγικές του Οδηγού Εκπαιδευτικού Πληροφορικής και ΤΠΕ Δημοτικού (ΙΕΠ, 2022), οι οποίες δίνουν έμφαση στη διερεύνηση, στον πειραματισμό, στη μάθηση μέσω αυθεντικών καταστάσεων και στη σταδιακή οικοδόμηση της υπολογιστικής σκέψης.

7. Πορεία υλοποίησης

Φάση 1: Ανάδειξη προβλήματος – Εισαγωγή στο σενάριο (10΄)

Ο εκπαιδευτικός ξεκινά τη διδασκαλία με μια σύντομη συζήτηση στην ολομέλεια της τάξης, αξιοποιώντας εμπειρίες των μαθητών από επισκέψεις σε μουσεία, εκθέσεις ή άλλους χώρους όπου υπάρχουν αντικείμενα που πρέπει να προστατεύονται.

Ενδεικτικά τίθενται ερωτήματα όπως «Έχετε επισκεφθεί ποτέ ένα μουσείο ή μια έκθεση;», «Τι θα συνέβαινε αν κάποιος άγγιζε ή μετακινούσε ένα έκθεμα;», «Πώς νομίζετε ότι τα μουσεία προστατεύουν τα αντικείμενά τους;»

Οι μαθητές αναφέρουν ιδέες και παραδείγματα, όπως συναγερμοί που ενεργοποιούνται όταν πλησιάζει κάποιος, κάμερες ασφαλείας, κορδέλες ή σχοινιά που οριοθετούν τον χώρο γύρω από τα εκθέματα.

Ο εκπαιδευτικός καθοδηγεί τη συζήτηση ώστε να αναδειχθεί ότι τα συστήματα ασφαλείας δεν λειτουργούν συνεχώς με τον ίδιο τρόπο, αλλά ενεργοποιούνται μόνο όταν συμβεί κάτι συγκεκριμένο, όπως παραβίαση ή ύποπτη συμπεριφορά.

Στη συνέχεια, παρουσιάζεται στους μαθητές ο βασικός εξοπλισμός που θα χρησιμοποιηθεί (αισθητήρες, laser και LED), χωρίς να δοθούν τεχνικές λεπτομέρειες. Ο εκπαιδευτικός διατυπώνει το κεντρικό πρόβλημα του σεναρίου με απλή, μαθητοκεντρική γλώσσα:

«Πώς μπορούμε να φτιάξουμε ένα σύστημα που να καταλαβαίνει πότε κάποιος πλησιάζει ή αγγίζει ένα έκθεμα και να μας ειδοποιεί;»

Οι μαθητές καλούνται να διατυπώσουν αρχικές υποθέσεις και προβλέψεις, όπως: «αν κάποιος περάσει μπροστά από το έκθεμα, θα πρέπει να ενεργοποιείται ο συναγερμός», «αν γίνει δυνατός θόρυβος, το σύστημα πρέπει να αντιδρά».

Η φάση ολοκληρώνεται με τη σαφή διατύπωση του στόχου της δραστηριότητας:

«Σήμερα θα προσπαθήσουμε να σχεδιάσουμε και να κατασκευάσουμε έναν έξυπνο συναγερμό μουσείου που λειτουργεί μόνο όταν υπάρχει λόγος.»

Φάση 2: Ανάλυση του συστήματος (10΄)

Με αφετηρία το πρόβλημα που διατυπώθηκε στην προηγούμενη φάση, ο εκπαιδευτικός καθοδηγεί τους μαθητές στη συστηματική ανάλυση του συστήματος ασφαλείας του μουσείου. Στόχος της φάσης είναι οι μαθητές να κατανοήσουν ότι ο συναγερμός λειτουργεί ως ένα σύστημα που δέχεται πληροφορίες, τις επεξεργάζεται και παράγει ενέργειες.

Αρχικά, μέσα από συζήτηση και καθοδηγητικές ερωτήσεις, οι μαθητές καλούνται να εντοπίσουν τις εισόδους του συστήματος, δηλαδή τις πληροφορίες που αυτό χρειάζεται για να «αποφασίσει» αν υπάρχει παραβίαση. Οι μαθητές οδηγούνται στην αναγνώριση ότι εισόδους αποτελούν:

• η φωτεινότητα που καταγράφει ο αισθητήρας φωτός (διακοπή της δέσμης laser),
• η ανίχνευση κίνησης στον χώρο,
• η ένταση του ήχου,

• το πάτημα του κουμπιού για τον οπλισμό ή την αφοπλισμό του συστήματος.

Στη συνέχεια, οι μαθητές καλούνται να προσδιορίσουν τις εξόδους του συστήματος, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο το σύστημα ενημερώνει τον χρήστη για την κατάστασή του. Μέσα από τη συζήτηση αναγνωρίζουν ότι οι έξοδοι είναι:

• το πράσινο LED, που δείχνει ότι το σύστημα είναι οπλισμένο και λειτουργεί κανονικά,

• το κόκκινο LED, που δείχνει ότι έχει ενεργοποιηθεί ο συναγερμός.

Έπειτα, ο εκπαιδευτικός κατευθύνει τη συζήτηση στις συνθήκες ενεργοποίησης του συστήματος, θέτοντας ερωτήματα όπως:

• «Πρέπει ο συναγερμός να ενεργοποιείται πάντα;»
• «Τι πρέπει να ισχύει πρώτα για να θεωρήσουμε ότι υπάρχει παραβίαση;»

Οι μαθητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι:

• το σύστημα πρέπει πρώτα να είναι οπλισμένο,
• και στη συνέχεια να συμβεί τουλάχιστον μία παραβίαση (διακοπή laser, κίνηση ή έντονος ήχος).

Κατά τη διάρκεια της φάσης, οι μαθητές οργανώνουν τη σκέψη τους σε ένα απλό σχήμα είσοδοι – επεξεργασία – έξοδοι, κατανοώντας τη βασική λογική λειτουργίας ενός αυτοματοποιημένου συστήματος.

Η φάση ολοκληρώνεται με τη συμπλήρωση του Φύλλου Εργασίας 1, στο οποίο οι μαθητές καταγράφουν τις εισόδους, τις εξόδους και τις συνθήκες ενεργοποίησης του έξυπνου συναγερμού μουσείου.

Φάση 3: Σχεδιασμός αλγορίθμου (10΄)

Στη φάση αυτή οι μαθητές καλούνται να μετατρέψουν την ανάλυση του συστήματος σε μια δομημένη περιγραφή της λύσης, χωρίς ακόμη να χρησιμοποιήσουν το προγραμματιστικό περιβάλλον. Ο εκπαιδευτικός τονίζει ότι ο αλγόριθμος περιγράφει τι κάνει το σύστημα και με ποια σειρά, ανεξάρτητα από τον τρόπο υλοποίησής του.

Μέσα από καθοδηγητικές ερωτήσεις, οι μαθητές οργανώνουν τη σκέψη τους και διατυπώνουν τη λογική λειτουργίας του έξυπνου συναγερμού σε φυσική γλώσσα. Ενδεικτικά, ο αλγόριθμος διαμορφώνεται ως εξής:

1. Αρχικά το σύστημα είναι αφοπλισμένο και δεν αντιδρά.
2. Όταν πατηθεί το κουμπί, το σύστημα οπλίζεται και ανάβει το πράσινο LED.
3. Όσο το σύστημα είναι οπλισμένο:

• αν διακοπεί η δέσμη laser ή
• αν ανιχνευτεί κίνηση ή
• αν η ένταση του ήχου ξεπεράσει ένα προκαθορισμένο όριο, τότε ενεργοποιείται ο συναγερμός και ανάβει το κόκκινο LED.

4. Με νέο πάτημα του κουμπιού, ο συναγερμός απενεργοποιείται και το σύστημα επιστρέφει στην αρχική του κατάσταση.

Οι μαθητές καταγράφουν τον αλγόριθμο σε μορφή βημάτων, χρησιμοποιώντας απλή γλώσσα και λογικούς συνδέσμους («αν», «τότε», «όσο»), χωρίς να απαιτείται ακρίβεια προγραμματιστικού κώδικα.

Κατά τη διάρκεια της φάσης, ο εκπαιδευτικός υποστηρίζει τη συζήτηση, επισημαίνοντας τη σημασία της σειράς των ενεργειών και της συνθήκης οπλισμού, ώστε οι μαθητές να κατανοήσουν ότι η σωστή λειτουργία του συστήματος εξαρτάται από τη σωστή αλγοριθμική δομή.

Η φάση ολοκληρώνεται με τη συμπλήρωση του Φύλλου Εργασίας 2, στο οποίο οι μαθητές αποτυπώνουν τη λογική λειτουργία του συστήματος σε φυσική γλώσσα.

Φάση 4: Υλοποίηση – Προγραμματισμός (35΄)

Στη φάση αυτή οι μαθητές περνούν από τον σχεδιασμό στη πρακτική υλοποίηση του έξυπνου συναγερμού μουσείου, αξιοποιώντας τον διαθέσιμο εξοπλισμό και το προγραμματιστικό περιβάλλον. Η φάση οργανώνεται έτσι ώστε οι μαθητές να εφαρμόσουν σταδιακά τη λογική που έχουν ήδη σχεδιάσει, ελέγχοντας συνεχώς τη λειτουργία του συστήματος.

α) Σύνδεση υλικού (≈ 10΄)

Οι μαθητές, εργαζόμενοι στις ομάδες τους, προχωρούν στη σύνδεση των αισθητήρων και των μονάδων εξόδου στον μικροελεγκτή:

1. συνδέουν τον αισθητήρα φωτός και τη μονάδα laser, ώστε να δημιουργηθεί η γραμμή ασφαλείας,
2. συνδέουν τον αισθητήρα κίνησης και τον αισθητήρα ήχου στις αντίστοιχες θύρες εισόδου,
3. συνδέουν το κουμπί ελέγχου,
4. συνδέουν το πράσινο και το κόκκινο LED ως μονάδες εξόδου.

Ο εκπαιδευτικός ελέγχει τη σωστή συνδεσμολογία, υπενθυμίζει βασικούς κανόνες ασφάλειας και φροντίζει ώστε όλες οι ομάδες να είναι έτοιμες πριν προχωρήσουν στον προγραμματισμό.

β) Υλοποίηση βασικής λογικής στο πρόγραμμα (≈ 15΄)

Αφού ολοκληρωθεί η σύνδεση, οι μαθητές μεταφέρουν τον αλγόριθμο που σχεδίασαν σε λειτουργικό πρόγραμμα. Σταδιακά:

• προγραμματίζουν το κουμπί ώστε να ελέγχει την κατάσταση του συστήματος (οπλισμένο / αφοπλισμένο),
• προγραμματίζουν το πράσινο LED ως ένδειξη κανονικής λειτουργίας,
• ορίζουν όρια τιμών για τον αισθητήρα φωτός και τον αισθητήρα ήχου,
• δημιουργούν τις συνθήκες που ελέγχουν αν υπάρχει παραβίαση,
• ενεργοποιούν το κόκκινο LED όταν πληρούνται οι συνθήκες συναγερμού.

Ο εκπαιδευτικός ενθαρρύνει τους μαθητές να ελέγχουν κάθε βήμα ξεχωριστά, ώστε να εντοπίζουν ευκολότερα πιθανά λάθη και να κατανοούν τη σχέση μεταξύ εντολών και συμπεριφοράς του συστήματος.

γ) Δοκιμές και αρχικός έλεγχος (≈ 10΄)

Οι ομάδες εκτελούν το πρόγραμμα και πραγματοποιούν δοκιμές:

1. διακόπτουν τη δέσμη laser,
2. κινούνται μπροστά από τον αισθητήρα κίνησης,
3. παράγουν ήχο κοντά στον αισθητήρα ήχου,
4. παρατηρούν τη συμπεριφορά των LED.

Οι μαθητές συγκρίνουν τα αποτελέσματα με τις αρχικές τους προβλέψεις και συζητούν αν το σύστημα λειτουργεί όπως αναμενόταν.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της φάσης, ο εκπαιδευτικός έχει υποστηρικτικό ρόλο, ενθαρρύνοντας τον πειραματισμό και την αναζήτηση λύσεων χωρίς να δίνει έτοιμες απαντήσεις.

Φάση 5: Έλεγχος – Αναστοχασμός (15΄)

Στην τελική φάση του σεναρίου οι μαθητές καλούνται να ελέγξουν συστηματικά τη λειτουργία του έξυπνου συναγερμού μουσείου και να αναστοχαστούν πάνω στη διαδικασία που ακολούθησαν. Οι ομάδες εκτελούν στοχευμένες δοκιμές, μεταβάλλοντας τις συνθήκες λειτουργίας του συστήματος και παρατηρώντας τη συμπεριφορά του.

Ενδεικτικά, οι μαθητές:

• διακόπτουν τη δέσμη laser και ελέγχουν αν ενεργοποιείται ο συναγερμός,
• κινούνται μπροστά από τον αισθητήρα κίνησης,
• παράγουν ήχο κοντά στον αισθητήρα ήχου,
• ελέγχουν τη λειτουργία του κουμπιού οπλισμού και αφοπλισμού,
• παρατηρούν τις ενδείξεις των LED σε κάθε περίπτωση.

Στη συνέχεια, οι μαθητές συζητούν αν το σύστημα λειτουργεί όπως το είχαν προβλέψει και εντοπίζουν πιθανά σημεία προς βελτίωση, όπως αλλαγή των ορίων στους αισθητήρες, διαφορετικός τρόπος ενεργοποίησης του συναγερμού, προσθήκη ή αφαίρεση συνθηκών.

Ο εκπαιδευτικός συντονίζει σύντομη συζήτηση αναστοχασμού, θέτοντας ερωτήματα όπως: «Τι θα μπορούσε να λειτουργήσει καλύτερα;», «Ποιος αισθητήρας θεωρείτε πιο σημαντικός και γιατί;», «Πού αλλού θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ένα παρόμοιο σύστημα;»

Η φάση ολοκληρώνεται με τη σύνδεση της δραστηριότητας με πραγματικές εφαρμογές της τεχνολογίας στην καθημερινή ζωή, όπως συστήματα ασφαλείας σε μουσεία, καταστήματα ή δημόσιους χώρους, ενισχύοντας την κατανόηση της χρησιμότητας των αυτοματισμών και την ανάπτυξη μεταγνωστικών δεξιοτήτων.

8. Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση του σεναρίου έχει διαμορφωτικό χαρακτήρα και υλοποιείται σε όλη τη διάρκεια της διδακτικής διαδικασίας. Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στο τελικό προϊόν, αλλά εστιάζει κυρίως στη μαθησιακή πορεία των μαθητών, στον τρόπο σκέψης τους και στη διαδικασία επίλυσης του προβλήματος.

α) Παρακολούθηση της ομαδικής εργασίας

Ο εκπαιδευτικός παρατηρεί τη λειτουργία των ομάδων καθ’ όλη τη διάρκεια του σεναρίου, λαμβάνοντας υπόψη:

• τη συμμετοχή των μαθητών στις επιμέρους δραστηριότητες,
• τον τρόπο συνεργασίας και την κατανομή ρόλων,
• την επικοινωνία μεταξύ των μελών της ομάδας,
• την ικανότητα αντιμετώπισης δυσκολιών και επίλυσης προβλημάτων.

Η παρατήρηση αυτή επιτρέπει την αποτίμηση δεξιοτήτων συνεργασίας, ενεργού συμμετοχής και υπευθυνότητας.

β) Έλεγχος της λειτουργίας του συστήματος

Αξιολογείται κατά πόσο το σύστημα ασφαλείας λειτουργεί σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό, δηλαδή αν αντιδρά σωστά στις ενδείξεις των αισθητήρων, αν ενεργοποιεί τον συναγερμό μόνο όταν πληρούνται οι προβλεπόμενες συνθήκες, αν οι ενδείξεις των LED ανταποκρίνονται σωστά στην κατάσταση του συστήματος (οπλισμένο / συναγερμός).

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο κατά πόσο οι μαθητές έχουν κατανοήσει τη σχέση:

δεδομένα αισθητήρων → συνθήκες → απόφαση → ενέργεια.

γ) Ανατροφοδότηση και αυτοαξιολόγηση

Στο τέλος της δραστηριότητας, οι μαθητές καλούνται να συμμετάσχουν σε σύντομη διαδικασία αναστοχασμού, είτε γραπτά είτε προφορικά, απαντώντας σε ερωτήματα αυτοαξιολόγησης που περιλαμβάνονται στο αντίστοιχο φύλλο εργασίας.

Οι απαντήσεις αξιοποιούνται από τον εκπαιδευτικό για τον έλεγχο της κατανόησης βασικών εννοιών, τον εντοπισμό τυχόν παρανοήσεων, τον ανασχεδιασμό ή την ενίσχυση επόμενων διδακτικών παρεμβάσεων.

Η εφαρμοζόμενη διαμορφωτική αξιολόγηση ευθυγραμμίζεται με τις αρχές του Προγράμματος Σπουδών Πληροφορικής και ΤΠΕ Δημοτικού (ΙΕΠ, 2022), καθώς δίνει έμφαση στη μαθησιακή διαδικασία, στην ενεργή συμμετοχή και στον αναστοχασμό των μαθητών.

9. Βιβλιογραφία Δικτυογραφία

Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ). (2022). Πρόγραμμα Σπουδών Πληροφορικής και Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Επικοινωνιών (Τ.Π.Ε.) Δημοτικού Σχολείου. Αθήνα: ΙΕΠ.

Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ). (2022). Οδηγός Εκπαιδευτικού για το Πρόγραμμα Σπουδών Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών (Τ.Π.Ε.) – Δημοτικό. Αθήνα: ΙΕΠ.

Πλατφόρμα «Αίσωπος» - Ψηφιακά Διδακτικά Σενάρια, https://aesop.iep.edu.gr/senaria

Polytech Educational Technologies :  https://polytech.com.gr/educational-laboratories/stem-robotics/smartblox-s1-programming-set-stem-primary-education/

Πορείας Υλοποίησης – Φύλλων Εργασίας – Μαθησιακών στόχων